
Zeist – De Bilt
Beste Lezer, welkom. Een blog over de handtekening op het schilderij.
Jaren geleden had ik schilderles, en het was het zover: mijn eerste echte schilderij op doek was af! De laatste penseelstreek werd gezet en vol bewondering keek ik naar mijn werk. Een schilderij van kleur, beweging, licht. Het was alsof de zon scheen op het doek. Je kent dat wel, van die mooie wolken met zo’n gouden randje.
Nou zei de schilderleraar dan heb ik hier een penseel om te ondertekenen (een penseel met wel geteld 2 of 3 haren). Ik keek hem aan en zei, ‘ik wil mijn werk niet ondertekenen’. Hij en ook de andere leerlingen keken mij verbaasd aan en er ontstond een interessant gesprek over de handtekening op een schilderij. Als je een handtekening plaatste dan ging je staan voor je werk, zo was de redenatie. Ook met het fotograferen van je werk, was het overduidelijk van wie het werk was. Daar was dan geen twijfel over mogelijk. In de loop van de jaren heb ik kunstenaars hier verschillend mee om zien gaan, met het zetten van de handtekening op de voor- en/of op de achterkant van het doek.
Waarom wilde ik mijn handtekening niet zetten? Ik kon er toen nog niet zo duidelijk woorden aan geven, de vinger erop leggen. Ik vond wel dat de handtekening het beeld verstoorde. Dat leidde mij af bij het volledig waarnemen van het schilderij. Naarmate ik mijn eigen methodiek ontwikkelde om te schilderen (schilderen vanuit meditatie, geen intuitief schilderen overigens) kreeg ik woorden bij mijn gevoel. Tussendoor heb ik van alles uitgeprobeerd met die handtekening (duidelijk in beeld, klein in beeld, verstopt in beeld, afkortingen, aan de zijkant van het schilderij etc). Het gevoel bleef.
Als ik schilder vanuit meditatie heb ik niet het gevoel dat het werk van ‘mij’ is. Hier is verder niets geheimzinnigs aan. Ik blijf bij mijn ervaring in het moment. Als ik vanuit meditatie schilder, boor ik andere lagen van mijn bewust zijn aan voor mijn inspiratie. En dat is niet degene die de handelingen uitvoert, het schilderen zelf. Er is een hele verfijnde afgestemde samenwerking tussen twee delen in mij. Een deel dat ik dan de bron noem en een ander deel dat afgestemd is op die bron. Ik leg het schilderij niet mijn wil op, ik laat het volledig ontstaan. Op een gegeven moment voel ik wanneer het werk tot een afronding komt voor dat moment. Ik doe dan een stap achteruit en zie mijn werk (of de eerste opzet daarvan) dan voor het eerst. Dat is vaak een moment van ontroering, omdat er zich iets openbaart van je diepste wezen, van je zelf. Je komt tot expressie, tot uitdrukking van je ware zelf. Door het nu buiten je te zien ga je er dan weer een dialoog mee aan. Ontdek je wat dat schilderij jou te vertellen heeft.
Jaren later vond ik een boekje* waarin geschreven werd dat monniken die schilderden nooit het eigen kunstwerk ondertekenden met een handtekening. Waarom niet?
Zij geloofden dat het werk van God kwam….
)
TIPS VOOR DE KUNSTENAAR IN JOU
Hoe vind je zelf uit wat bij jouw werk past, want het gaat erom wat uit jouw bron, de kunstenaar in jou zich laat horen. Het gaat mij er niet om om hier een welles/nietes verhaal neer te leggen. Ik wil je uitnodigen om zelf te onderzoeken wat bij jouw gevoel past. En de bron van waaruit dat gevoel komt te eren door trouw te zijn. Dus experimenteer met je handtekening! Maak hem groots (wat dacht je er van helemaal over het schilderij en als onderschildering), maak hem klein (hoe klein kan je gaan?), herhaal hem (je handtekening als ritme op het schilderij) en … Geniet van je onderzoek!
Ik wens je een kleurrijke dag.
Jeanette Mennes
Onderzoeker, Kunstenaar Docent, Coach, Psycholoog.
Heb je een idee of een reactie op deze blog, laat dan een reactie achter op deze blog of mail mij gerust op info@centrumvanlicht.nl.
Dit artikel mag doorgestuurd worden en je raad het al: eer de bron! Dus graag even mijn naam vermelden of Centrum van Licht.
* ik zal kijken of ik de bron nog terug kan vinden…